یکی از اسید های عالی و ضعیف، اسید سیتریک (citric acid) است، که می توان آن را به صورت خوراکی در بازار تهیه کرد. همچنین اکثر صنایع جهت تولید محصولات خود، از اسید سیتریک به استفاده میکنند. یک نکته حائز اهمیت که باید بدانید این است که، اسید سیتریک (H3cit) در بعضی از مواد خوراکی و غذایی مانند سبزیجات و میوهها وجود دارد. این اسید ماهیت اسیدی و مزهای ترش دارد که مانع از رشد و پیشرفت باکتری ها می شود. به طور معمول در مکان هایی که باید عاری از هر نوع میکروب یا باکتری باشد، از این نوع اسید استفاده می شود. همچنین سیتریک اسید در بعضی از صنایع غذایی کاربرد تنظیم کننده میزان ph و نگهدارنده را دارد، با توجه به اینکه موارد نیاز به این ماده بسیار بالا می باشد، صنایع تولید کننده آن، سالانه چندین تن از آن را تولید و به بازار ارائه می دهند.
مواد شیمیایی و طبیعی گوناگون دارای خواص و کاربردهای زیادی هستند، که در صورت آشنایی با هر یک از خواص ها می توان برای رفع نیاز های بشر از آن ها به کار برد. یکی از مواد طبیعی پرکار برد که می توان آن را به صورت طبیعی نیز تولید کرد، اسید سیتریک است. این ماده جز اسید هاست که در صورت آشنایی با خواص آنها، خواهید دانست که در اکثر صنایع کارایی دارد. به طور کلی باید گفته شود که این ماده نوعی اسید عالی ضعیف است، که به طور طبیعی در مرکبات دریافت می گردد. از مهم ترین کاربرد های اسید سیتریک می توان به کارایی در صنایع آرایشی بهداشتی، غذایی دارویی و آشامیدنی اشاره کرد. در ادامه مطالب با ما همراه باشید تا اطلاعات بیشتری در مورد اسید سیتریک و کاربردهای آن به دست بیاورید.
بیشتر بخوانید: اسید سیتریک خشک
اسید سیتریک چه کاربردهایی دارد؟
همانگونه که در موارد قبلی ذکر شد، اسید سیتریک دارای خواص بی نظیری است که به علت طعم، خواص و کلیتی که دارد در اکثر صنایع به میزان زیادی به کار می رود. مزه آن اسید ترش بوده و بهترین جایگزین سرکه یا آبلیمو می باشد. اسید سیتریک با دارا بودن خواص چند گانه در صنایع نظافتی، غذایی، دارویی و نوشیدنی به کار می رود که در ادامه به کاربرد های اشاره شده است:
صنایع بهداشتی و آرایشی
در صورتی که یک محیط عاری از هرگونه میکروب و باکتری داشته باشد، می توان آن را پاکیزه و بهداشتی دانست. اسید ها دارای ماهیت بطنی هستند که به راحتی میکروب و باکتری ها را نابود کرده و با استفاده از آن ها می توان یک محیط عاری از هرگونه آلودگی را در اختیار داشت. اسید سیتریک نیز دارای ماهیت پاک کنندگی می باشد که همین امر باعث شده تولید کنندگان مواد بهداشتی جز مصرف کنند گان اصلی آن محسوب شوند. به جرات می توان گفت که اسید سیتریک از مواد قابل اطمینان با، کاربرد بالا است. از اسید سیتریک می توان برای پاکسازی لکه های ناشی از آب سخت، آهک، زنگ زدگی و صابون استفاده کرد. که به طور معمول در تناژ بالا به بازار ارائه می گردد. به طور معمول در محصولات مراقبت کننده پوست اسید سیتریک به کار رفته که به بهبود خطوط و چین و چروک ها کمک می کند. همچنین باید گفته شود که این ماده به عنوان نگهدارنده و تنظیم کننده ph در صنایع آرایشی بهداشتی نیز کاربرد دارد.
صنعت نوشیدنی
با توجه به اینکه اسید سیتریک مزه ترشی دارد، در صنایع نوشیدنی به عنوان نگهدارنده، طعم دهنده و اسیدی کارایی دارد. کاربرد این اسید معمولاً در نوشیدنی های ورزشی، نوشابه و آبمیوه ها جهت افزایش ماندگاری و طعم محصولات است.
صنایع دارویی
با توجه به اینکه اسید سیتریک دارای خاصیت و ماهیت طبیعی است و در بعضی از میوهها و سبزیجات وجود دارد، استفاده از آن در صنایع دارویی هیچگونه مانعی ندارد و مشکل بهداشتی ایجاد نمی کند. همچنین اسید سیتریک به طور سیترات در مکمل های منیزیم و کلسیم استفاده می شود، که خاصیت تقویت جذب دارد. یکی از مهم ترین کاربرد های اسید سیتریک در صنایع دارویی تقویت و یا مخفی کردن طعم بعضی از دارو های جویدنی است. به طور کلی باید گفته شود که اسید سیتریک در صنایع داروسازی دارای کاربرد های متفاوتی می باشد. با توجه به اینکه اسید سیتریک جز منابع طبیعی و ایمن ویتامین سی است، در تولید مکمل های این ویتامین، کارایی زیادی دارد. در تولید قرص و کپسول نیز جز مواد کمکی است.
صنایع غذایی
در صنایع غذایی برای تغییر طعم مواد خوراکی، تقویت ph ، حفاظت از ترکیبات اصلی و افزایش طمع کاربرد دارد. ماهیت اسیدی این ماده جز دلایل اصلی استفاده از آن در صنعت غذا می باشد؛ زیرا یک نگهدارنده اصلی برای مواد غذایی است. خاصیت این اسید طوری است که شرایط مساعد جهت رشد میکروب ها را از بین می برد. به همین خاطر در تولید مواد غذایی مانند محصولات گوشتی، آبنبات، مربا و انواع کنسرو اسید سیتریک جز نگهدارنده های اصلی است. شاید این نکته برایتان جالب باشد که بدانید از زمانی که انسان ها به خاصیت اسید سیتریک پی بردند، آن را به پودر تبدیل کرده و برای تولید محصولات غذایی مانند پودر های طعم دهنده، نمک چاشنی و غلات از آن استفاده کردند. در واقع این محصول بهترین و مقرون به صرفه ترین جایگزین برای آبلیمو و سرکه است. امروزه این اسید در اکثر نوشیدنی های پودری، غذاهای یخ زده و آبمیوه ها نیز یافت می شود. در مواد غذایی مانند کنسرو سبزیجات و کنسرو میوه که احتمال رشد باکتری در آن ها زیاد است اسید سیتریک استفاده میشود. در صنعت غذا کاربرد گسترده این اسید به عنوان نگهدارنده، اسید کننده و طعم دهنده است. یکی دیگر از کاربردهای این اسید در صنایع غذایی افزایش طعم محصولات قنادی، نوشابه ها، آبنبات ها و آبمیوه ها می باشد. اسید سیتریک مانع از رشد باکتری و سایر میکروارگانیسم ها می شود به همین جهت برای افزایش ماندگاری محصولات غذایی به عنوان یک نگهدارنده عمل می کند. جهت تولید پنیر می توان اسید سیتریک را به کار برد زیرا سبب انعقاد پروتئین های شیر می شود. به طور معمول در تولید محصولاتی مانند مربا و ژله نیز کاربرد دارد چون موجب بهبود بافت محصول و سفت شدن پکتین آن ها می شود.
پیشنهادمحصول : خرید جوهر لیمو
صنعت نظافت
این اسید در صنعت نظافت جهت حذف رسوبات و لکه های معدنی از سطوح کارایی دارد. در اکثر پاک کننده های خانگی، مواد رسوب زدا و مواد شوینده استفاده می گردد. همچنین باید گفته شود که این اسید کاربرد های نظافتی صنعتی نیز دارد و جهت پاکیزگی خطوط، لوله، دیگ های بخار و مبدل های حرارتی به کار می رود.
کشاورزی
جالب است بدانید که اسید سیتریک در صنعت کشت و کار نیز کاربرد دارد. طی تحقیقات انجام شده به اثبات رسیده است که در صورت استفاده از اسید سیتریک در حجم پایین برای گیاهان بسیار موثر است. یکی دیگر از مهم ترین کارایی های اسید سیتریک در کشاورزی کاهش ph خاک است. این اسید با کود کشاورزی سازگاری داشته و می تواند رسوبات موجود در سیستم آبیاری بارانی و قطره ای را از بین ببرد. در مکان هایی که قورباغه ها برای کشاورزان دردسر ایجاد می کنند، اسید سیتریک رقیق شده بسیار موثر میباشد. اسید سیتریک موجب بهبود کیفیت خاک شده و رشد گیاهان را افزایش می دهد. در ادامه کاربرد های گوناگون اسید سیتریک در کشاورزی ذکر شده است:
تهویه خاک:
این اسید جهت بهبود کیفیت و ساختار خاک بسیار مناسب است. زیرا خاصیت نرم کنندگی خاک دارد. موجب کاهش فشردگی خاک شده که در پی آن توانایی خاک جهت نگهداری مواد غذایی و آب زیاد می شود.
تنظیم کننده PH
خاک های قلیایی که ph بالایی دارند با استفاده از اسید سیتریک ph آنها تنظیم می شود. لازم به ذکر است که در خاک های قلیایی جذب مواد غذایی به گیاه کاهش می یابد که رشد گیاه را به تعویق میاندازد. این اسید موجب کاهش ph شده و دسترسی گیاه به مواد مغذی را افزایش می دهد.
کود: ریز مغذیهایی مانند آهن، منگنز، روی و مس برای رشد گیاه بسیار تاثیرگذار است، که اسید سیتریک آن ها را در اختیار گیاه قرار داده و در نهایت رشد گیاه بهبود می یابد.
محلول پاشی: اسید سیتریک کاربرد محلول پاشی روی گیاهان دارد که موجب بهبود اثر سایر اسپری های محلول می شود، که در نهایت جذب مواد مغذی بیشتر می شود. به طور کلی باید بدانید که اسید سیتریک در محلول پاشی نقش یک سورفکتانت دارد و موجب پخش شدن یکنواخت اسپری می شود.
تیمار بذر: با کمک اسید سیتریک سرعت جوانه زنی بذرها افزایش می یابد در واقع موجب شکسته شدن پوشش دانه می شود، که در پی آن رطوبت و مواد مغذی بیشتری به دانه می رسد.
نگهدارنده: برای جلوگیری از خراب شدن میوه ها و سبزیجات اسید سیتریک بسیار پرکاربرد است. زیرا با جلوگیری از رشد باکتری و قارچ ها از میوه ها و سبزیجات حفاظت می کند.
کنترل علف های هرز: برای از بین بردن طبیعی علف های هرز اسید سیتریک بهترین روش است، زیرا به طور طبیعی علف های هرز را کنترل و خشک می کند.
خوراک دام: همانطور که در موارد قبلی به وفور اشاره شد، اسید سیتریک موجب کاهش ph می باشد که در حیوانات نیز بسیار تاثیرگذار است؛ زیرا ph معده حیوان را کاهش داده و هضم و جذب مواد مغذی را افزایش می دهد بنابراین به خوراک دام اضافه می شود.
در صورت استفاده از اسید سیتریک در صنعت کشاورزی فواید زیادی به دست می آید، زیرا موجب رشد گیاه، رسیدن مواد مغذی به گیاه و بهبود کیفیت خاک می شود. همچنین باید گفته شود که اسید سیتریک با محیط زیست سازگاری دارد و بهترین جایگزین برای مواد شیمیایی محسوب می شود.
پیشنهاد نویسنده: خرید اسید سیتریک آبدار
فواید اسید سیتریک چیست؟
در مطالب بالا با اسید سیتریک و کاربردهای آن آشنا شدید، اما بدون شک میتوان گفت که اگر فواید آن را بدانید در برنامه غذایی روزانه خود از این ماده استفاده خواهید کرد. اسید سیتریک خواص بی نظیری برای بدن انسان دارد، با مصرف اسید سیتریک، انسان بدن سالمی خواهد داشت، که یکی از مهم ترین فواید آن افزایش انرژی است. لازم به ذکر است که یکی از مهم ترین چرخه های بدن انسان ها کربس می باشد که این اسید به طور سیترات در این چرخه نقش داشته و موجب تبدیل غذا به انرژی میشود، که انسان به کمک آن می تواند فعالیت روزانه خود را به خوبی انجام دهد. در واقع باید گفته شود که علاوه بر انسان ها اکثر موجودات زنده با همین روند زنده هستند. بدن انسان با کمک اسید سیتریک مواد معدنی بیشتری جذب میکند. اسید سیتریک در صنایع گوناگونی مانند صنایع آرایشی بهداشتی، غذایی، دارویی و نوشیدنی به کار می رود و جز اسید عالی محسوب می شود. دارای فواید متعددی بوده که در ادامه بررسی شدهاند:
تقویت کننده طعم
یکی از مهم ترین مزیت های استفاده از اسید سیتریک افزایش طعم است. دارای طعم ترش بوده که در بهبود عطر و طعم غذاها و نوشیدنی ها تاثیرگذار است. اسید سیتریک در نوشیدنی ها، غذا های فرآورده شده به عنوان تقویت کننده طعم کارایی دارد.
نگهدارنده
اسید سیتریک مزیت نگهدارنده بودن دارد، که از رشد مخمر باکتری و کپک در مواد غذایی و نوشیدنی جلوگیری می کند. برای حفظ کیفیت و تازگی محصولات در مدت زمان طولانی، اسید سیتریک مهمترین نقش را دارد.
عامل تمیز کننده
این اسید دارای خاصیت کیلیت است که برای تمیز کردن رسوبات کلسیم و مواد معدنی از سطوح بهترین پاک کننده خانگی و صنعتی محسوب می شود. معمولا از این اسید در اکثر محصولات شوینده و پاک کننده ها به کار می رود که موجب از بین رفتن لکه ها و آلودگی های سرسخت می شود.
مطالعه نمایید: مواد اولیه مایع دستشویی
مراقبت از پوست و مو
اسید سیتریک در محصولات مراقبت از پوست و مو به کار می رود که با دارا بودن خاصیت لایه برداری به حفظ طراوت پوست کمک می کند. به طور مثال در اکثر محصولات آرایشی مانند تونر ها، پاک کننده ها و مرطوب کننده ها اسید سیتریک کاربرد دارد.
صنعت داروسازی
در صنعت داروسازی این اسید در محصولات گوناگون استفاده می شود، که ph قرص، کپسول و داروهای تزریقی را تنظیم میکند. بعضی از داروها دارای طعم تلخی هستند که این اسید این طعم را پوشش داده و آن ها را خوش طعم میکند.
کشاورزی
این اسید در صنعت کشاورزی یک عامل کیلیت است که موجب افزایش رشد، نمو و کیفیت گیاهان میشود. این اسید مواد مغذی مانند منگنز آهن و روی را به راحتی در دسترس گیاهان قرار می دهد.
نتیجه گیری
در مطالب بالا متوجه شدید که اسید سیتریک جز اسید های آلی است که دارا بودن کاربرد فراوان، سالانه چندین تن از آن تولید و به بازار عرضه می شود. برخی از سبزیجات و میوه ها به طور طبیعی این اسید را دارند که برای سلامتی انسان بسیار مفید است. اکنون که با کاربرد هلو فواید اسید سیتریک اشنا شدید بی شک می توان گفت که به صورت روزانه آن را در برنامه غذایی و نظافتی خود قرار می دهید.
